VIDEO 1: Bidden met het Hart

In de serie video’s steken er twee ideeën boven uit: het eerste dat ik wil bespreken is het gebed en het tweede dat hier onmiddellijk op aansluit is het geloof dat bergen verzet. Dit is zo’n geweldig avontuur dat het bijna niet te geloven is. En Wie is hier de grote Gever van ? Jezus Christus. Door zijn kruisdood heeft Hij alles voor ons verdiend en wilt Hij het aan ons geven. Paulus schrijft hierover in de brief aan de Hebreeën 11, 33-34: “Door het geloof hebben ze koninkrijken overweldigd, gerechtigheid uitgeoefend, beloften zien vervullen, leeuwenmuilen gestopt en nieuwe kracht na zwakheid gekregen”. Door het geloof hebben we contact met de Geest van Jezus, die door de Vader in onze harten is uitgestort en de Geest gaat realiseren wat we aan God vragen. Wij verhuizen van het rijk van de wanhoop naar het rijk van de hoop. God ontvangt ons persoonlijk en wij mogen GELOVEN dat Hij ons in allerlei opzicht gaat redden. Hoe vaak moet God het ons nog vertellen dat Hij ons een mooi, vredig leven wilt schenken en later eeuwig leven.

Houd toch in de gaten dat voor God niets onmogelijk is, als wij geloven. Begin met het geloof dat de Heilige Geest in ons hart woont.

Als je Hem wilt ontmoeten, concentreer je dan op je hart en GELOOF dat de Heilige Geest aanwezig is. Probeer met je gedachten bij de Geest te blijven in je hart, denk aan Gods goedheid en laat die toe. “Laten we zonder schroom naderen tot de troon van de Genadige, waar we, telkens als we hulp nodig hebben, barmhartigheid ondervinden (Hebreeën 4,16). Christus heeft die genade voor ons op het kruis verdiend. Hij is de Hogepriester die tijdens zijn leven op aarde onder tranen en met luide stem gesmeekt en gebeden tot Hem die Hem kon redden van de dood, en werd verhoord vanwege zijn diep ontzag voor God. Hoewel Hij zijn Zoon was heeft Hij gehoorzaamheid en Hij werd een bron van eeuwige redding ( Hebreeën 5,7-10).

Hoe kunnen we door het gebed binnentreden in de relatie met de Geest van zijn Zoon ? 

Zoek een plaatsje in huis, waar het rustig is of zoek een kerk waar je een half uurtje kunt verblijven en probeer in je hart te kijken.

Kijk naar je kloppend hart, waar de Geest van Jezus is. Probeer dicht bij Hem te zijn en spreek Hem aan. Misschien dat je merkt dat je de Heilige Geest aanspreekt met je verstand. Dit geeft nog afstand. Probeer dichtbij de Geest te komen vanuit je hart. Verlies de moed niet en houd vol. Het is niet eenvoudig en het vraagt veel oefening. Blijf het proberen. Het is zeer, zeer de moeite waard. Na veel oefening ga je merken dat je in een eenheid komt in je hart met de Heilige Geest. Di is een belangrijk moment in je leven. Dit moment ontsluit de diepe relatie met God. Zeg niet te gauw dat je een persoonlijke relatie hebt met God, maar het is toch zeer goed mogelijk. Voor katholiek-gedoopte mensen wil ik ook graag de eucharistie aanbevelen, waar je kunt communiceren met het lichaam van de verrezen Heer. Hij komt totaal in jou en Hij wilt zijn heiligheid aan jou overdragen. Het is Jezus Zelf die jou wilt heiligen om je naar zijn Vader te brengen. Er staat ons een leven van vrede te wachten, samen met God.

Probeer in jouw tijd van gebed verbonden te zijn met de Heer. Het gaat misschien nog niet lang, maar blijf proberen. Smeek, smeek, smeek de almachtige Heer om de genade van zijn nabijheid. Ga ook een kerk binnen om de Heer te aanbidden in het tabernakel, waar Jezus persoonlijk aanwezig is in het tabernakel. Of als je ‘s nachts wakker wordt, ga dan eens uit bed en smeek de Heer in de stilte van de nacht om de relatie met Hem. Iedereen wordt uitgenodigd om een relatie met God te krijgen, maar er moet nog vaak zo veel onzuiverheid opgeruimd worden in ons, dat het geen vanzelfsprekendheid is om deze snel te krijgen, maar nogmaals: het is zo de moeite waard.

Ik wil met je oefenen om die relatie verder te ontwikkelen. Als er meerdere mensen zijn wil ik in mijn woonplaats Huijbergen (dicht bij Bergen op Zoom) een zaaltje huren om met een groepje tot een diepere relatie met God te komen. Ik heb sterk de indruk dat God deze vorm van gebed aan veel mensen wilt geven. U kunt u opgeven via het emailadres biddenmethethart@gmail.com.

Het vraagt geloof, veel geloof, om in de- vertrouw-volle relatie met de Heilige Geest te groeien, dat de Geest in jouw hart woont. Als je daar zeker van bent en je aandacht goed op Hem gericht kunt houden, dan kun je alles met Hem delen. Je kunt je zonden aan de Heilige Geest  voorleggen en, wonderbaar, Hij gaat jou tot in je diepste wortels bevrijden en genezen. Zet je hart open voor Gods aanwezigheid.

Houd vol, houd vol, want het is geen gemakkelijke groei.

God nodigt je steeds meer uit om dieper te gaan geloven. En het is niet altijd de makkelijkste weg. Drie en een half jaar geleden had ik veel pijn in mijn onderrug. Tijdens een zeer pijnlijke aanval kon ik in geloof zeggen: “Kom Heilige Geest” en op hetzelfde moment was de pijn weg. Even later kreeg ik opnieuw een aanval en ik kon opnieuw de Geest aanroepen en de pijn verdween. De rugpijn is drie en een half jaar weggebleven en in de afgelopen weken kreeg ik opnieuw de hevige pijn in mijn onderrug terug. Eerst was ik wat teleurgesteld, omdat de ontvangen genezing ongedaan gemaakt leek te zijn. Later bedacht ik me echter dat God me wilt laten groeien in geloof. Ik blijf God aanroepen, want ik blijf geloven dat de genezing weer terug zal komen. Hij stelt steeds hogere geloofseisen aan me en door deze ‘uitdaging’ groei ik ook in vertrouwen. Ik vraag me dan wel eens af of Hij geen zachtzinniger methoden heeft om me te laten groeien. Toch leg ik me graag bij zijn uitnodiging neer. Delen in Gods kracht is een geweldig avontuur. Ik merk dat mijn gelovig gebed krachtiger wordt. 

Video 2: OEFENEN EN GROEIEN NAAR HET GEBED VAN HET HART

Vanuit de Bijbel worden we regelmatig aangemoedigd om te leven vanuit ons hart. Meer dan driehonderd keer wordt het hart genoemd. In dit artikel kunt u de mogelijkheid lezen om te bidden met het hart. Paus Franciscus vraagt om hier onze aandacht op te vestigen. En in dit artikel  wil ik mijn ervaring met het bidden vanuit het hart met u delen. In fasen kunnen we door ons gebed dichter bij God komen. Dit klinkt erg schematisch en daarom gebruik ik liever de term ‘uitnodigen’.

God nodigt ons uit om door het gebed van het hart in een diepere relatie met Hem te komen. En waar dit eindigt weet alleen God. Hij gaat met ieder van ons op zijn manier om. De reis met God is een avontuur.

We gaan wel beginnen bij het begin en dat vinden we in  het woord van Paulus uit de Galatenbrief 4,6: “EN HET BEWIJS DAT GE KINDEREN ZIJT: GOD HEEFT DE GEEST VAN ZIJN ZOON UITGESTORT IN UW HARTEN”.

Dit is een absolute noodzaak: we geven de volledige leiding aan de Heilige Geest. Hij woont in ons: als u dat gelooft kunnen we een stap verder zetten.

We kunnen onze aandacht richten op ons hart.

Ons hart is niet alleen een klomp vlees dat bloed pompt door heel het lichaam, maar er zitten 40000 neuronen in ons hart waarmee we wilsbesluiten nemen, gevoelens ervaren en denken. Naast het hersenbrein hebben we een hartbrein. U zou op internet hier meer over kunnen lezen als u zoek op hartintelligentie. De Bijbel weet dit al lang, maar nu komen ook de wetenschappelijke bewijzen.

We richten ons dus op het hart. Misschien dat u even stil kunt zijn en even gaat zoeken waar u met uw aandacht naar toe moet. Probeer niet alleen uw aandacht op uw hart te richten, maar probeer er ook te verblijven. Dit lijkt misschien makkelijker dan het is, maar het lukt veel mensen.

Probeer er wat langere tijd te verblijven, een halve minuut. U hebt een dikke kans dat het niet lukt om er met aandacht te zijn. Al heel vlug gaat uw aandacht allerlei kanten uit. Dit is in het begin normaal. Het vraagt veel oefening om de aandacht op uw hart gevestigd te houden. Toch is dit van cruciaal belang. Op allerlei momenten gedurende de dag kunt u oefenen en stilletjes aan gaat u merken dat u wat langer in uw hart kunt verblijven en als het een beetje meezit, ervaart u ook een beetje rust. Dan gaan we de goede kant uit.

Even een opmerking tussendoor. Psychologen hanteren deze methode ook en proberen hun cliënten zo tot vrede en rust te brengen. Ook zij hebben gehoord van de nieuwe inzichten over hartintelligentie en zij passen de eigenschappen van het hart toe bij hun patiënten en met succes.

Voor ons die uitgaan van het werk van de Heilige Geest is dit echter pas een begin. We gaan verder, veel verder, zoals u gaat zien. De Heilige Geest doet veel meer.

Na deze tussenopmerking gaan we weer onze aandacht richten op ons hart. We kunnen verblijven in ons hart. We richten onze aandacht op de Heilige Geest, die zoals we bij de Bijbelse uitspraak lezen, woont in ons hart.

Hier begint het gebed. We kunnen contact hebben met de Heilige Geest in ons hart en dit is een geweldige rijkdom.  We gaan verder door onze aandacht te blijven richten op Hem en we gaan dan ervaren dat God de Heilige Geest een geweldige liefdevolle God is, die ons verder wilt leiden naar de volle mannenmaat van Christus, naar een gelukkig leven waarbij we God als steunpunt van ons leven leren kennen. Een vaste grond.

Ik wil nog wat aanwijzingen geven om in het hart te verblijven en de twee volgende  opmerkingen haal ik uit de inleiding het boek van aartsbisschop Carlo Martini uit Milaan, Hoe Lucas ons leert bidden.

Het gaat om het bidden in Geest en waarheid. Om met het laatste te beginnen: in waarheid leven en in waarheid bidden, vraagt van ons dat we onszelf niet anders voordoen dan we zijn. Andere woorden hiervoor zijn oprechtheid en echtheid. Het gebeurt vaak dat wij mensen ons anders, mooier, voor willen doen dan we zijn. We schamen ons voor onze gebreken en willen goed overkomen. Veel mensen doorzien dit ‘spel’ en God doorziet

elke onechtheid. Het is een absolute voorwaarde om waarachtig te zijn. Elke keer als we ons inkeren in ons hart mogen we dit bedenken en als we echt zijn dan kunnen we met een gerust hart aan God vragen om ons bij te staan in onze zoektocht, in de verdieping van onze relatie met Hem.

Het tweede punt wat we ons goed mogen realiseren is dat niet wij ons moeten inspannen om te bidden, maar het is de Geest die in ons gaat bidden. Onze aandacht mag gericht zijn op de Heilige Geest en naar Hem mogen we luisteren en afwachten wat Hij in ons gaat doen en wat Hij gaat doen voor andere mensen waar we voor bidden.

Deze twee voorwaarden zijn nodig om in contact te komen met God.

Video 3: BIDDEN MET HET HART – De rede

De laatste vijf eeuwen heeft het denkvermogen van onze hersenen de overhand gehad in alle studierichtingen ten opzichte van het denkvermogen van ons hart. Sinds de 16^e eeuw stond dat denkvermogen centraal. De uitspraak: “Ik denk, dus ik ben” werd vele honderden jaren lang het uitgangspunt.

Vooral de laatste honderd jaar heeft dat geleid tot geweldig grote ontdekkingen op velerlei gebieden.: denk maar eens aan de ontwikkeling van de techniek (auto’s en vliegtuigen), aan de medische wetenschap en aan de oorlogsindustrie.

Deze manier van denken heeft de mens niet tot vrede gebracht. Denk maar eens aan de vele oorlogen, de vele zelfdodingen en de ontwrichting van de gezinnen. Alleen een rationele benadering is onvoldoende om de mens tot geluk te brengen.

We hebben de laatste eeuwen te weinig oog gehad voor de mens als mysterie en God als mysterie. Je kunt God niet alleen benaderen vanuit het denkvermogen van de hersenen, want er zijn net zo veel redeneringen om het bewijs van het godsbestaan te leveren als er redeneringen zijn die het bestaan van God ontkennen. God is niet te beredeneren, want God is ook een mysterie, ver boven de menselijke brein.

Deze manier van denken is zeker ook een oorzaak van de grote geloofsafval.

We moeten God ook benaderen vanuit het hart. Blijkbaar maakt de kruisdood van Jezus te weinig indruk op de rationele mens. En ook het mysterie van de geboorte en de verrijzenis maken geen indruk op de moderne mens. En je moet zeker niet aankomen met de gedachte dat God in ons woont.

NAAR HET HART.

Sinds honderd jaar begint men heel voorzichtig oog te krijgen voor een ander menselijk kenvermogen: het hart. Er gebeuren veel dingen die met het verstand niet te begrijpen zijn. Lucas van Simferopol somt in zijn boek ‘Geest, ziel en lichaam’  een aantal voorvallen op van gebeurtenissen, die mensen te weten kwamen zonder dat zij dit gezien of gehoord hadden.[1]   

“Mevrouw Green heeft terwijl ze buiten op de waranda zit, een visioen van rijtuig met paarden er voor met twee jonge vrouwen. Het rijtuig nadert de oever en er breekt een wiel van het rijtuig af. Paarden en passagiers storten in zee en verdrinken en mevrouw Green hoort haar naam roepen. Later hoort ze van haar broer dat zijn dochter met een vriendin bij een ongeluk dat mevrouw Green gezien had, is omgekomen.” Lucas van Simferopol laat het niet bij een voorbeeld, maar beschrijft er meerdere. Het is de moeite waard om dit boek en het tweede boek dat van Simferopol geschreven heeft Wetenschap en godsdienst, bij de zelfde uitgever in 2017,  te lezen.

Van Simferopol geeft door vele andere voorbeelden aan dat we niet alleen kunnen vertrouwen op ons hersenbrein, maar dat er een ontwikkeling gaande is, die het hartbrein, naast het hersenbrein volop de kans geeft.

Mensen die psychologische hulp zoeken wordt soms aangeraden om de aandacht te vestigen op het hart en bewust goed adem te halen. Zij vinden rust in de aandacht op het hart. Wij gaan een stap verder en geloven dat Jezus woont in ons hart.

We gaan dus zien dat christenen meer het belang van het hart gaan zien, omdat God in ons woont. Met steeds grotere verbazing gaan we zien dat God zo intens in ons werkt dat we er een steeds grotere invloed van gaan ondervinden. We gaan doordrongen worden van de gedachte dat God niet alleen in ons woont, maar dat Hij ons gaat heiligen. Hij kan, als je dat wilt, heel jouw leven beïnvloeden. Het is niet op de eerste plaats onze activiteit, maar het is het werk van God in ons. Zo zal God niet alleen onze zonden vergeven, maar de wortel van onze zonden wegnemen.

HOE GA JE TE WERK ?

Tot nu toe heb ik kort aangegeven wat de openbaring van God is voor deze tijd. Steeds meer zullen we het wonder zien dat God door ons hart gaat spreken. We zijn zondige mensen, maar de liefde voor God zal toenemen doordat God zich meer aan ons gaat openbaren en wij zullen de liefde van God in ons hart gewaar worden. We gaan verder.

In tegenstelling tot wat er gebeurt als je de werking van God gaat overwegen met je hersenbrein, kun je dieper in Gods aanwezigheid doordringen door je hart.

Concentreer jezelf op je hart en weet dat God daar woont. Er zullen momenten zijn dat God zich aan jou openbaart en ook in jouw gevoel laten ‘zien’ wie Hij is. Probeer alleen aan Hem te denken, terwijl je jezelf concentreert op je hart. Dit is niet eenvoudig, omdat je zal merken dat je aandacht alle kanten  uitgaat. Sta hier niet verbaasd over. Het vraagt veel, heel veel oefening om de concentratie op God in je hart vast te houden. Als het mogelijk vraag dan je partner of zoek een vriend(in) en heb elke dag enkele minuten contact om samen te bidden met het hart. Het is goed om elkaar te ondersteunen.

[1] Lucas van Simferopol, Geest, ziel en lichaam, Gozolov Books, Den Haag 2013, pagina43-44.

Video 4: HET GEBED VAN HET HART EN VERGEVING

In de afgelopen drie video’s heb je kennis gemaakt met het gebed van het hart.

In deze video gaat het over vergeving en we gaan verder met het gebed om vergeving in Gods handen te leggen. We keren ons in onszelf in ons hart en we proberen daar onze aandacht te houden op de Heilige Geest, die in ons hart woont. De Vader heeft immers de Geest van Jezus in ons hart uitgestort (Galaten 4,6).

Wij gaan nog wat verder, want God is actief, ook in ons hart, en we vragen of God ons wil geven, dat Christus woning mag maken in ons hart (Efeziërs 3,17) En als Jezus woning gaat maken in ons hart dan gaat Hij ons vrede geven. En met die vrede gaat genezing gepaard, zodat we van onze frustraties, onze innerlijke pijn, onze niet-vergevingsgezindheid en onze onbarmhartigheid veranderen in in een zachtmoedig, barmhartig en vergevingsgezind mens.

We zullen in dit stuk over vergeving steeds weer tegenkomen dat we, ook door wat ons is aangedaan, psychische schade hebben opgelopen. Eer wij tot vergeving komen zullen we moeten genezen van onze gekwetste ziel.

Net als Jezus, die de zuiverheid en vergevingsgezindheid in persoon was, mogen we ons richten tot de Vader: “Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen”(Lucas 23,34).

Laat er bij ons geen spoor van wrok zijn. Woede kan een gezonde reactie zijn, die oplucht, maar wrok gaat dieper vreten aan de menselijke ziel. Toch kan dit gebeuren, omdat mensen zo diep worden gekwetst, dat hun persoon pijnlijk wordt geraakt. Onze eerste reactie is vaak met gelijke munt terugbetalen. Of erger. Dit kan scheefgroei in de mens veroorzaken en daar is het advies van Monbourquet: neem geen wraak, want dat geeft maar tijdelijke genoegdoening en het roept bij de dader weer tegenreacties op. Bekend is in dit verband de Corsicaanse vendetta, die een spiraal van geweld kan veroorzaken. De wraak is misschien eventjes zoet, maar maakt het hart ziek. Ga liever naar je hart om de Heilige Geest te ontmoeten en smeek de Geest om je hart zacht te maken. Combineer vergeving met het gebed van het hart

Ik noemde hier de filosoof en theoloog Monbourquet, die veel studie heeft gemaakt van vergeving In zijn boek HOE VERGEVEN ? Vergeven om te genezen en genezen om te vergeven, Averbode 2001. Veel van wat hij schrijft, vind je in onderstaand stuk terug.

Andere mensen die iets ergs is aangedaan blijven zich vastklampen aan dit verleden en ze blijven hierin rondhangen.

Probeer daarentegen, zegt Monbourquet, om je gekwetstheid naar boven te laten komen en je reactie mag dan boos en verdrietig zijn. Misschien is de dader in jouw buurt en kun je hem jouw pijn en verdriet vertellen. Niet iedere dader zal  herkennen wat je vertelt, maar als dat wel zo is, kun je hem vertellen van je pijn. Dit kan verlichting geven en zo kun je misschien tot vergeving komen.

Blijf steeds, als je de tijd neemt om vergeving een kans te geven, gericht op God in je hart. Hij zal op een zeker moment jouw hart zacht maken, waardoor verzoening tot stand kan komen.

Blijf dan niet steken in de rol van slachtoffer. Er is je iets misdaan, maar probeer er uit te komen door lief te hebben in verbondenheid met God.

NOG EEN AANTAL VERKEERDE OPVATTINGEN.

Centraal blijft staan je verbondenheid met God, die jou wil troosten aanzetten tot vergeving. Uiteindelijk moet de liefde zegevieren.

1.  Vergeven is niet hetzelfde als vergeten. Je mag je namelijk terdege

bewust zijn van wat jou is aangedaan. Als je vergeet wilt dat nog niet zeggen dat je vergeeft. Integendeel. Door te vergeven help je het geheugen in het vergevingsproces, omdat de herinnering dan minder pijnlijk wordt. Door de vergeving gaat het aangedane kwaad minder een rol spelen.

• Vergeving betekent niet dat je ontkent dat jou iets is aangedaan. Als je

zwaar gewond bent ga je jezelf wapenen tegen dit leed en de opkomende pijnlijke gevoelens. Soms wordt de pijn zover weggedrukt, dat je niet meer weet wat er gebeurd is. Dat kan dan ziekelijk, pathologisch, worden in je ziel. Help mee en probeer om de pijn bewust te laten worden. Doe je dat niet dan kan de pijn vanuit het onderbewuste een negatieve rol blijven spelen.

• Als je nog niet kunt vergeven, heb dan geduld met jezelf. Door het

Gebed van het hart mag je verwachten dat de vergeving gaat komen. Je uitgangspunt mag wel zijn dat je een keer wilt vergeven, maar er nu nog niet aan toe bent. Forceer je niet in het willen vergeven. Je moet vergeven namelijk niet herleiden tot wilskracht, waardoor elk conflict geregeld zou kunnen worden. Je moet niet alleen vergeven met de lippen, maar met het hart. Je hele mens zijn speelt mee in vergeving, niet alleen de wil.  

• Als jou iets wordt aangedaan kan dat diep in je mens-zijn ingrijpen.

( Tussen grote haken wil ik nadrukkelijk zeggen dat er mij niet alleen iets is aangedaan, maar ik heb ook mensen pijn gedaan, waar ik spijt van heb, maar ik weet soms niet hoe ik het goed kan maken. Deze opmerking geldt voor ons allemaal. Ons wordt niet alleen iets aangedaan, maar we doen anderen ook vreselijke dingen aan. Maar ook met deze schuld kunnen we naar God gaan en naar  degene die we iets hebben aangedaan en vragen om  vergeving. Opnieuw: keer in je hart en ontmoet de liefdevolle God).

Nu terug naar punt 4 waar staat dat je vergeving niet af kunt dwingen bij jezelf. We kunnen zo veel pijn hebben aan wat ons is aangedaan, dat we het nog niet kunnen vergeven.

Voordat je gaat vergeven, moet de mens in het reine komen met zichzelf en dat vergt tijd. De pijn in ons moet zacht worden en dat kan door psychologische hulp, maar mede kan het door het gebed van het hart. Het kan lang duren, maar God kan ons zó aanraken dat we zijn zachtheid ervaren. Dat is het moment dat we innerlijke genezing ontvangen en de pijn genezen is. HEER, ONTFERM U  OVER ONS. De hele mens moet aangeraakt worden en laat dan door Gods liefdevolle zachtheid de tranen maar lopen.

En hoe zit het dan met de bede uit het Onze Vader: vergeef ons onze schuld, zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren.  Monbourquet zegt dat dit gebed in de aanvoegende wijs staat: uw Naam worde geheiligd, uw rijk kome, uw wil gschiede op aarde als in de hemel. Dit gebed is meer een verzoek, een wens, dan dat het een opdracht is, een gebod. Vergeve onze schuld, zoals ook wij aan anderen hun schuld vergeven.

Het is Gods wens dat we onze schuldenaren net zo vergeven als Hij onze schulden vergeeft.

Mogen wij groeien naar deze volmaaktheid, want vergeving kun je niet bij jezelf afdwingen.

• Vergeving houdt niet in dat er ook verzoening plaats moet vinden en

dat de situatie weer moet worden hersteld, zoals die vroeger was. Ondanks dit gebrek aan verzoening kan er vergeving plaats vinden. Vergeving is dus geen synoniem voor verzoening. Je mag blijven weten dat er ongerechtigheid plaatsgevonden heeft.

• Vergeving houdt ook niet in dat je af moet zien van je recht. Je hoeft de

dader niet vrij te spreken en zeker geen kans geven om nog eens iets verkeerds te doen. Het recht mag zijn loop hebben, ondanks het feit dat je hem vergeeft.

Evenmin moet je de dader verontschuldigen: fout blijft fout.

• Wat bij slachtoffers ook voorkomt is dat ze zich superieur voelen t.o.v.

van de dader. Het slachtoffer kan vergeven omdat hij denkt dat hij de zaak meester is en zich groter voelt dan de dader. Hij kan dan iemand de schuld geven en zich grootmoedig gedragen als de grote vergever. Hij is dan het eeuwige slachtoffer.

Vergeven is een daad van innerlijke kracht en liefde, waarbij je uitgezuiverd moeten worden.

Je vijand leren liefhebben is een proces van uitzuivering bij jezelf. Het is een pelgrimstocht met de Heilige Geest tot je van harte kunt vergeven.

Vergeving is een veelomvattend avontuur: een psychologisch gebeuren met pijn, weerstand, niet kunnen en goede wil; en een spiritueel gebeuren met God, die kan genezen met het uiteindelijke doel om te vergeven.